1 сабақтың тақырыбы: Арифметикалық операциялар

Сабақтың мақсаты: 1. Оқушылардың қауіпсіздік ережесімен таныстыру

2. Оқушылардың ой - өрісін дамыту

3. Оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын

арттыру

Сабақтың көрнекілігі: Компьютер

Сабақтың түрі: Жаңа сабақ

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі: Оқушыларды түгендеу, сабақтың дайындығғын тексеру, назарын сабаққа аудары

Үй тапсырмасын тексеру:

Үй тапсырмасынан сұрақтар қою арқылы қорытамын.

1. Техника қауіпсіздік ережесін сұрау.

2. Көзге жаттығу ережелерін сұрау.

Мәліметтерді өңдеу кез-келген программаның негізгі мақсаты болып табылады. Әр түрлі типтегі мәліметтер әр түрлі сақталады және өңделеді. Негізгі мәліметтер типтерін сипаттау үшін келесі түйінді сөздер анықталған:

1. int (бүтін);

2. char (символды);

3. wchar_t (кеңейтілген символды);

4. bool (логикалық);

5. float - 3.4E- 38 және 3.4E+38 аралығындағы нақты сандар.

6. double – 1.7E-308 –1.7E+308 аралығындағы жылжымалы нүктелі сандар.

Негізігі мәліметтер типтері:

Char- символдық, яғни таңбалық тип. Ұзындығы 8 бит-1 байт. Диапазогы  -128…+127

Float-нақты ман типі,яғни жылыжымалы нүктелі сан/р. Ұзыныдғы 32бит 4байт,сандар дипазоны  3,4*…3,4*.

Double-2еселенген нақты сан типі. Ұзындығы 64 бит 8байт. Диапазоны 1,7*  … 1,7*

Int- бүтін сан типі.Ұзыдығы  16 бит  4 байт.Диапазоны  -32768…32767.

Операнд/р–үстінен әрекет жүргізілетін деректер.Операнд ретінде тұрақты/р, массив әрекеттері(литералдар),айнымалы/р, массив әрекетт/і мен функцияларды айтуға б/ы. Операнд операцияға жүргізілетін әрекеттерді анықтайды.Операция/р: Бинарлы;Унарлы; Тернарлы.Унарлы операция бір операндқа тиісті және оның белгісі операнд  алдынан жазылады. Унарлы операциялар:

1.      Арифметикалық теріске шығару

~  логикалық теріске шығару

/     логикалық теріске шығару

*бағыттау(жанама бағыттау)

& адресті есептеу

+   унарлы қосу

++ арттыру(инкремент)

1.      Кеміту(декремент)

Size of - өлшем

Бинарлы операция екі операциялар арасындағы қатынасты өрнектейді және оның белгісі операндтар арасына жазылады, мысалы: X+Y. Бинарлы операциялар:

1.      Аддитивті операциялар:

=    меншіктеу

+= меншіктеу қосынды

-= меншіктеу айырмасы

1.      Мультипликативті опрациялар:

*= меншіктеу көбейтіндісі

/= меншіктеу бөлу

%= қалдықты меншіктеу

1.      Жылжыту операциялары:

<<солға жылжыту

>>оңға жылжыту

1.      Разрядты операциялар:

<= кіші не тең

>= үлкен не тең

< кіші

> үлкен

== тең

!= тең емес

!=0  ақиқат

==0  жалған.

Тернарлы операциялар.Операнд бір нақты болу керек. Егер операнд бір нөлге тең болмаса, онда операнд еі есептелінеді және бұл операция жауабы болып табылады.

Ескерту:операнд 2ж/е 3есептелуде, бірақ бір мезетте 2 операнд бірдей есептелмейді.Нәтиже типі  операнд 2 ж/е 3ке байланысты өзгереді

1. Егер операнд  2 және 3 бүтін анықталмаған тип болса, онда арифметикалық өзгертулерден кейінгі типі болады.

2. Егер операнд  2 және 3 құрылымының түрі біріктіру немесе нұсқағыш болса, нәтиже типі құрылымның типі болып табылады.

3. Егер екі оперенд типтері Void болса, нәтиженің де типі Void болады.

4. Егер бір операнд кез келген типтегі нұсқағыш болса, ол басқа операнд Void нұсқағышта болса, онда нұсқағыш Void нұсқағышқа ауысады және осы нәтиже типі болады.

Егер операндта нұсқағыш болса, ал екінші операнд  0ге тең тұрақты болса, онда нұсқағыш типі болады.

Бағдарлама құрылымы. Айнымалылар және өрнектер.

1) #include директивасы. Бұл программаға көрсетілген файлдағы мәліметтерді қосады. Бұл директиваның екі формасы бар:

#include “басты файл “

# include <басты файл>

Егер «файл аты» тырнақшада берілсе, онда файл сәйкес көрсетілген маршрутпен анықталатын орыннан, ал ол көрсетілмесе жұмысшы каталогтан ізделеді. Егер файл аты бұрыштама жақшада (< >) берілсе, онда файл стандартты директориядан ізделеді. Басты тақырыптық файлдар: iostream.h, assert.h, float.h, math.h, ctype.h, limits.h, setjmp.h, errno.h, locale.h, signal.h, stdarg.h, stddef.h, stdlib.h, string.h, time.h.

2) #define директивасы. #define – директивасы жиі қолданылатын тұрақтыларды, қызметші сөздерді, операторларды және өрнектерді кейбір идентификаторлармен ауыстыруға мүмкіндік береді.

С++ тілінің базалық жабдықтары: тіл құрамы,тіл алфавиті (идентификаторлар, операциялар таңбалары, тұрақтылар) және комментарийлер. Кез-келген тілдегі мәтінде төрт негізгі элементті бөліп көрсетуге болады: символдар, сөздер, сөз тіркестері және сөйлемдер. Алгоритмдік тіл де осындай элементтерден тұрады: символдар, лексемалар, өрнектер, операторлар. Лексемалар символдардан, өрнектер лексемалардан және символдардан, ал операторлар символдардан, лексемалардан,  өрнектерден тұрады:  Символдар- негізгі бөлінбейтін таңбалар;Лексема- өзіндік мағынасы бар тіл бірлігі;  Өрнек- қандай да бір мәннің есептелу ережесі;Оператор- қандай да бір істің аяқталған сипаттамасы. Тіл алфавиті: бас және кіші латын әріптері;  0-ден 9-ға дейінгі араб цифрлары; Арнайы белгілер: []  {}  ,  .  ( )  +  -  /  *  \  %   ; :  ? <  >  = !  &  #  ^  “  '  бос орынды символдар: бос орын (пробел), табуляция символы, жаңа жолға көшу символы. Символдардан лексемалар құралады:  идентификаторлар; түйінді сөздер;  операция таңбалары; тұрақтылар; бөлгіштер (жақша, нүкте, үтір, бос орынды символдар). Идентификаторлар– программалық объектінің аты. Әріп немесе сызық таңбасы идентификатордың бірінші символы болуы мүмкін, бірақ цифр бола алмайды. Түйінді сөздер – компилятор үшін арнайы мәні бар резервтелген идентификаторлар. Операция таңбалары– операндтарға қолда- нылатын бір немесе бірнеше символдар. Тұрақтылар -  өзгермейтін шамалар.Комментарийлер – компилятор үшін маңызы жоқ программаның бөлігі және программа мәтінін оқу ыңғайлы болуы үшін қолданылады. Ол  // символынан басталады. Мәліметтерді өңдеу кез-келген программаның негізгі мақсаты болып табылады. Әр түрлі типтегі мәліметтер әр түрлі сақталады және өңделеді. Негізгі мәліметтер типтерін сипаттау үшін келесі түйінді сөздер анықталған: int (бүтін); char (символды); wchar_t (кеңейтілген символды);  bool (логикалық); float - 3.4E- 38 және 3.4E+38 аралығындағы нақты сандар. 4. double – 1.7E-308 –1.7E+308 аралығындағы жылжымалы нүктелі сандар. С++ тіліндегі программа препроцессор директивасынан, сипаттамалардан және функциялардан тұрады. Программа құрылымы: препроцессор директивалары

сипаттамалар

int main ()

   {

бас функция операторлары

}

Программадағы бір функция main болуы тиіс. Программаның орындалуы осы функцияның бірінші операторынан басталады. Функцияның қарапайым анықталуының форматы: қайтарылатын_мәннің_типі аты ([параметрлер])

{функция денесінен құрайтын операторлар}

Функция қандай да бір мәнді есептеуден басталады, сондықтан оның типі көрсетілуі керек.Қажетті мағлұматтар:

1. егер функция мән қайтармаса, void типі көрсетіледі;

2. функция денесі блок болып табылады, сондықтан фигуралы жақшаға алынады;

3. әрбір оператор үтір-нүктемен аяқталады.

Айнымалыларды хабарлаудың негізгі формасының түрі:

Тип <айнымалылар_тізімі>;

Мысалы: int x, y, z;

Сипаттау кезінде айнымалыға бастапқы мән беруге болады, оны инициализация деп атайды. Инициализаторды екі түрлі формада беруге болады:

теңдік белгісімен

=мән немесе жай жақшамен (мән). Тұрақты хабарлау кезінде инициализациялануы тиіс. Мысалы:  const char с=‘с’;

Блок ішінде анықталған айнымалы жергілікті, ал блок сыртында анықталған айнымалы ауқымды деп аталады. Кез-келген программада есептеулер жүргізіледі. Мәндерді есептеу үшін өрнектер қолданылады. Өрнектер операндтардан, операция таңбаларынан, жақшалардан тұрады. Әрбір операнд өз кезегінде өрнек, болмаса оның жеке жағдайы - тұрақты немесе айнымалы болып табылады. Өрнектің нәтижесі мәнмен немесе типпен сипатталады.